ปีแล้วปีเล่า… วิศวกรรมไทยสะเทือนซ้ำซาก!
เริ่มต้นปี 2569 มาเพียง 2 สัปดาห์ ประเทศไทยต้องเผชิญอุบัติเหตุจากโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่อีกครั้ง
เช้าวันที่ 14 มกราคม 2569 เกิดอุบัติเหตุจากการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูง กรุงเทพฯ–นครราชสีมา มีผู้เสียชีวิต 32 ราย และบาดเจ็บหลายราย
เช้าวันถัดมา 15 มกราคม 2569 เกิดอุบัติเหตุจากการก่อสร้างมอเตอร์เวย์ (M82) บนถนนพระราม 2 มีผู้เสียชีวิต 2 ราย ทั้งที่โครงการนี้เคยเกิดอุบัติเหตุมาแล้วหลายครั้ง
หากย้อนกลับไปในปี 2568 ก็มีอุบัติเหตุร้ายแรงถึง 2 เหตุการณ์ใหญ่
28 มีนาคม 2568 อาคาร สตง.ถล่มจากแรงสั่นสะเทือนแผ่นดินไหวในเมียนมา มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก
24 กันยายน 2568 ถนนยุบจากการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีม่วงใต้ หน้าโรงพยาบาลวชิรพยาบาล ย่านดุสิต ใจกลางเมืองหลวง จนถึงวันนี้ ผ่านมาเกือบ 4 เดือนเต็ม แต่สาเหตุที่แท้จริงของถนนยุบ ยังไม่ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ
ที่ผ่านมา แทบทุกครั้งที่เกิดอุบัติเหตุ มักมีผู้เกี่ยวข้องบางรายอ้างว่าเป็น “เหตุสุดวิสัย” ทั้งที่สังคมตั้งคำถามว่า แท้จริงแล้วเป็นเหตุสุดวิสัย หรือคือการละเลยที่สะสมมานาน
ปีนี้ แม้ยังไม่มีใครกล้าอ้างคำว่าเหตุสุดวิสัย แต่คำถามสำคัญคือ เราจะปล่อยให้เรื่องจบแบบเดิมอีกหรือไม่?
จากประสบการณ์และข้อเท็จจริงที่ปรากฏ อุบัติเหตุซ้ำซากในโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ มักมีรากมาจากปัญหาสำคัญอย่างน้อย 5 ประการ
(1) ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทั้งหน่วยงานรัฐในฐานะผู้ว่าจ้าง ผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน ผู้รับเหมา และวิศวกรผู้รับผิดชอบ หลายกรณีพบความหย่อนยานต่อมาตรฐานและข้อกำหนดทางเทคนิค เป็นผลให้คุณภาพงานไม่เป็นไปตามที่ควร
(2) การตรวจสอบที่ไม่เข้มงวดการตรวจสอบความปลอดภัยระหว่างก่อสร้างมักไม่เข้มงวด ไม่เพียงพอที่จะป้องกันความเสี่ยงที่อาจคร่าชีวิตประชาชน
(3) คอร์รัปชันในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่การประมูลคัดเลือกผู้รับเหมา ไปจนถึงการจ้างช่วงต่อเป็นทอดๆ เมื่อกำไรถูกแบ่งเป็นชั้นๆ คุณภาพงานและความปลอดภัยจึงถูกลดทอน
(4) การอบรมและถ่ายทอดความรู้ไม่เพียงพอผู้ปฏิบัติงานจำนวนไม่น้อยไม่ได้รับการฝึกอบรมด้านกฎหมายและมาตรฐานความปลอดภัยอย่างจริงจัง
(5) การบังคับใช้กฎหมายที่ไร้ประสิทธิภาพ
บทลงโทษไม่จริงจัง การกำกับดูแลไม่ต่อเนื่อง ทำให้ผู้กระทำผิดไม่เกรงกลัวกฎหมาย
ล่าสุดเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2569 นายกรัฐมนตรีเรียกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประชุม และสั่งกระทรวงคมนาคมให้ยกเลิกสัญญากับผู้รับเหมาที่ก่อสร้างทั้งสองโครงการ ซึ่งเป็นผู้รับเหมารายเดียวกัน
คำถามคือ ทำไมเรื่องเหล่านี้ต้องรอให้ถึงมือนายกรัฐมนตรี? หากทุกปัญหาต้องให้ผู้นำประเทศลงมาจัดการเอง แล้วนายกรัฐมนตรีจะมีเวลาไปบริหารประเทศได้อย่างไร?
อีกคำถามที่สังคมไม่ควรมองข้ามคือ องค์กรวิชาชีพด้านวิศวกรรมจะมีบทบาทอย่างไร? เพื่อหยุดวงจรอุบัติเหตุซ้ำซาก ก่อนที่ “วิศวกรรมไทย” จะสูญเสียความน่าเชื่อถือไปมากกว่านี้
เพราะความผิดพลาดอาจเกิดได้ แต่การปล่อยให้เกิดขึ้นซ้ำซาก คือความล้มเหลวของทั้งระบบ
ปี 2569 ไม่ควรเป็นปีที่ “มาตรฐานวิศวกรรมไทย” ต้องสะเทือน อีกต่อไป
ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์
อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และอดีตรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์