ไฮสปีด 3 สนามบิน สะดุด!
แต่ต้องไม่หยุด “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์”
โครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน กำลังเดินมาถึงจุดสำคัญ หลังจากบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด (กลุ่มซีพี) ขอใช้สิทธิตามสัญญาเพื่อให้สัญญาร่วมลงทุนสิ้นสุดลง แต่ไม่ว่าปัญหา “ไฮสปีด 3 สนามบิน” จะจบลงอย่างไร สิ่งหนึ่งที่รัฐบาลต้องทำให้ได้คือ “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ ต้องไม่หยุด”
1. ไฮสปีด 3 สนามบิน ไม่ได้มีแค่รถไฟความเร็วสูง หลายคนอาจเข้าใจว่าโครงการนี้คือรถไฟความเร็วสูงอย่างเดียว แต่จริงๆ แล้วโครงการถูกออกแบบให้ใช้โครงสร้างและแนวเส้นทางของแอร์พอร์ต เรล ลิงก์เดิมเป็นส่วนหนึ่งของระบบ และต่อขยายออกไป 2 ด้าน ด้านหนึ่ง จากพญาไทไปดอนเมือง อีกด้านหนึ่ง จากลาดกระบังไปอู่ตะเภา จึงเกิดเป็นระบบเดินรถ 2 รูปแบบในโครงการเดียวกัน หนึ่ง รถไฟความเร็วสูง ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา ความเร็วสูงสุด 250 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เชื่อมกรุงเทพฯ กับพื้นที่ EEC สอง รถไฟในเมือง หรือ City Line ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ ความเร็วสูงสุด 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ให้บริการถี่และจอดรับส่งผู้โดยสารตามสถานีต่างๆ ทุกสถานี พูดง่ายๆ คือ ไฮสปีด 3 สนามบินไม่ได้มีแต่ “ไฮสปีด” แต่มี “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์” อยู่ในระบบเดียวกันด้วย
2. ไฮสปีดสะดุด แต่แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ต้องเดินหน้า เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ได้ยื่นหนังสือต่อการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ขอใช้สิทธิตามข้อ 6.2 ของสัญญาร่วมลงทุน เพื่อให้สัญญาสิ้นสุดลงเหตุผลสำคัญที่บริษัทชี้แจงคือ ปัญหาเกี่ยวกับเงื่อนไขการส่งเสริมการลงทุน และการที่ รฟท.ยังไม่สามารถออกหนังสือแจ้งให้เริ่มงาน (NTP) ได้ รวมถึงผลกระทบต่อการจัดหาเงินกู้แต่เรื่องนี้ ยังไม่ใช่บทสรุปสุดท้ายว่าโครงการไฮสปีด 3 สนามบินสิ้นสุดลงแล้ว รัฐบาลและ รฟท.ยังต้องพิจารณาตามสัญญาและกฎหมายว่า การใช้สิทธิดังกล่าวมีผลอย่างไร และจะเดินหน้ากับโครงการต่อในรูปแบบใดปัญหานี้จึงต้องใช้เวลาในการหาข้อยุติ แต่สิ่งที่รอไม่ได้คือ แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เพราะหากการเดินรถหยุดลง ประชาชนที่ใช้บริการทุกวันจะได้รับผลกระทบทันทีดังนั้น รัฐบาลต้องแยก “ปัญหาสัญญาไฮสปีด” ออกจาก “การให้บริการประชาชน” ให้ได้
3. โชคดีที่แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ได้ไปต่อ ข่าวดีล่าสุดคือ รัฐบาลและ รฟท.สามารถหาทางออกได้แล้ว บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด จะเดินรถแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ต่อไปอีก 4 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 ถึง 31 มกราคม 2570 ที่สำคัญ ในช่วง 4 เดือนนี้ เอกชนจะรับรายได้จากค่าโดยสาร และรับผิดชอบค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงจากการเดินรถเอง จึงทำให้ประชาชนไม่ต้องเผชิญกับปัญหา “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์หยุดวิ่ง” ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคมนี้ นี่เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้สำเร็จ ต่อจากนั้น ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 เป็นต้นไป รัฐบาลจะให้บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทลูกของ รฟท.มาให้บริการเดินรถต่อจากบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด แต่ต้องย้ำว่า นี่ไม่ใช่เป็นการแก้ปัญหาไฮสปีด 3 สนามบิน แต่เป็นการแก้ปัญหาแอร์พอร์ต เรล ลิงก์เท่านั้น… แล้วโครงการไฮสปีด 3 สนามบิน จะเดินหน้าต่ออย่างไร?
4. รัฐบาลต้องเร่งหาทางออกให้ไฮสปีด 3 สนามบิน วันนี้รัฐบาลแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเรื่องแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ได้แล้ว แต่โจทย์ใหญ่ยังอยู่ตรงหน้า จะทำอย่างไรกับไฮสปีด 3 สนามบิน? ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ที่เชื่อม ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา และเป็นหนึ่งในโครงการสำคัญของ EEC จะเดินหน้ากับเอกชนรายเดิมโดยการแก้ไขสัญญา? หรือเลิกสัญญาและจัดหาเอกชนรายใหม่?
แอร์พอร์ต เรล ลิงก์มีทางไปต่อแล้ว แต่ไฮสปีด 3 สนามบิน ยังไม่รู้ว่าจะไปทางไหน? จะเลือกทางไหนก็ได้… แต่ขออย่าเลือก “ทางตัน”!
ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ นักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่ง และอดีตรองผู้ว่าราชการ กรุงเทพมหานคร