น่าน – จังหวัดน่านประกอบพิธีวันน้อมรำลึกเจ้าผู้ครองนครน่าน บวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เนื่องในวันคล้ายวันถึงแก่พิราลัยของพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2461 เพื่อเป็นการน้อมรำลึกเจ้าผู้ครองนครน่าน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ อดีตเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 ปีนี้ เป็นปีที่ 108 ที่เจ้าผู้ครองนครน่านในอดีตได้ถึงแก่พิราลัย
วันที่ 5 เมษายน 2567 เวลา 07.00 น. ที่ พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติน่าน อำเภอเมือง จังหวัดน่าน นายชัยนรงค์ วงศ์ใหญ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน พระราชศาสนาภิบาล เจ้าคณะจังหวัดน่าน เจ้าอาวาสวัดพญาภู พล.ต.ต.ดเรศ กัลยา ผบก.ภ.จว.นน. นายสุรพล เธียรสูตร นายกเทศมนตรีเมืองน่าน พร้อมด้วย นางอริสา บุญสม รองนายกเทศมนตรีเมืองน่าน หัวหน้าส่วนราชการข้าราชการ ศาล ตุลาการ ทหาร ตำรวจ พร้อมทายาทลูกหลาน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ รวมทั้งประชาชนในพื้นที่จังหวัดน่าน ร่วม พิธีวันน้อมรำลึกเจ้าผู้ครองนครน่าน 5 เมษายน 2567 วันพิราลัยของพระเจ้าสุริยะพงษ์ผริตเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 ทุกปี พร้อมบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ อัญเชิญจิตวิญญาณอดีตเจ้าผู้ครองนครน่านทุกพระองค์ ลงรับเครื่องบวงสรวงสังเวย และถวายราชสักการะ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ อดีตเจ้าผู้ครองนครน่าน เนื่องในวันคล้ายวันถึงแก่พิราลัยของพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ อดีตเจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 63
ปีนี้ เป็นปีที่ 108 ที่เจ้าผู้ครองนครน่านในอดีตได้ถึงแก่พิราลัย พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ มีพระนามเดิมว่า “เจ้าสุริยะ ณ น่าน” ประสูติเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2374 ทรงเป็นราช โอรสในเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ครองนครน่านกับแม่เจ้าสุนันทา ในปีพ.ศ. 2398 และทรงได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น พระยาราชวงษ์ ต่อมา พ.ศ. 2431 ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นว่าที่เจ้าอุปราช เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ เลื่อนพระฐานันดรศักดิ์ขึ้นเป็น พระเจ้านครน่าน ซึ่งมีพระนามปรากฏตามสุพรรณบัฏว่า “พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช กุลเชษฐมหันต์ ไชยนันทบุรี มหาราชวงศาธิบดี สุริตจารีราชนุภาวรักษ์ วิบูลยศักดิ์กิติไพศาล ภูบาลบพิตรสถิตย์ ณ นันทราชวงษ์” นับเป็นพระเจ้านครน่านองค์แรกและองค์เดียวในประวัติศาสตร์น่าน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ ถึงแก่พิราลัยด้วยโรคชรา ในวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2461 สิริรวมอายุได้ 87 ปี
เมื่อครั้งที่พระองค์ทรงปกครองเมืองน่าน ให้รอดพ้นจากภัยคุกคามต่าง ๆ ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน และผู้เป็นนักพัฒนาหลาย ๆ ด้านที่สำคัญ เช่นพระองค์ทรงประกอบกรณียกิจหลายประการ เช่น ด้านการปกครอง ได้ปกครองบ้านเมืองด้วยความสุจริต โอบอ้อมอารี ด้านการทหาร ได้บำรุงกิจการทหารอย่างเข้มแข็ง มีการยกทัพไปช่วยสมทบกับกองทัพของสยามในการรบ และทรงเป็นผู้สนับสนุนการจัดตั้งกองทหารแบบสมัยใหม่ โดยยกที่ดินซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของคุ้มแก้วหอคำเวียงเหนือ ให้เป็นที่ตั้งของกองทหารแบบสมัยใหม่ ปัจจุบันคือบริเวณ “ค่ายสุริยพงษ์” ด้านการพัฒนาเมือง ได้ส่งเสริมให้มีการสร้างสาธารณูปโภคต่างๆ การจัดผังเมือง โครงสร้างพื้นฐานของเมือง ด้านการศาสนา ได้สนับสนุนการพระศาสนา มีการบูรณะศาสนสถาน และศาสนวัตถุ พร้อมทั้งมิได้ปิดกั้นการเผยแผ่ศาสนาของคณะมิชชันนารีที่น่าน ด้านการศึกษา ได้ส่งเสริมการศึกษาเพื่อการพัฒนาบ้านเมือง โปรดให้สร้างโรงเรียนสอนหนังสือไทยขึ้นเมื่อปี 2450 โดยให้ชื่อว่า “โรงเรียนสุริยานุเคราะห์” ซึ่งภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็น “โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร จังหวัดน่าน”
นอกจากนี้ ยังโปรดให้แสนหลวงราชสมภารชำระและเรียบเรียงพงศาวดารเรื่อง “ราชวงษ์ปกรณ์พงศาวดารเมืองน่าน” ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญในการศึกษาประวัติศาสตร์เมืองน่าน แม้พระองค์ท่านจะถึงแก่พิราลัยไปแล้ว แต่เกียรติคุณยังอยู่ในความทรงจำของชาวน่านมิเสื่อมคลาย ด้านการปกครอง พระองค์ทรงมีทศพิธราชธรรม ปกครองไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน โดยเมตตาธรรม ทรงโปรดให้ยกเลิกโทษประหารทางอาญาทั้งสิ้น เป็นผู้มีวิริยะอุสาหะ ทรงมองเห็นการณ์ไกล ได้จัดวางผังเมือง ขยายถนนให้กว้างขวาง สะดวกแก่การสัญจรไปมา ดังที่ปรากฏเห็นปัจจุบัน
อนุสาวรีย์เจ้าสุริยพงษ์ผลิตเดช สร้างขึ้นเมื่อ วันที่ 5 เมษายน พ.ศ 2523 เป็นวันมงคล วันที่ 5 เสาร์ 5 เดือน 5 โดยการริเริ่มของกลุ่มลูกเสือชาวบ้าน จังหวัดน่าน โดยไม่ได้ใช้งบประมาณของทางราชการ ซึ่งมีแนวคิดว่าจะสร้างอนุสาวรีย์เพื่อระลึกถึง พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 และองค์ที่ 13 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ เป็นพระโอรสองค์ที่สองในเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62 โดยมี พระธรรมนันทโสภณ เจ้าคณะจังหวัดน่าน/เจ้าอาวาสวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร หลวงพ่อวัดศรีบุญเรือง จ.น่าน หลวงพ่อวัดดอนตัน หลวงพ่อก๋ง วัดศรีมงคล อ.ท่าวังผา จ.น่าน และเกจิอาจารย์ ทำพิธี
จ.ส.อ.สันติไฌญ จารุพิพัฒน์บุตร NATION TV-NAN