คืบหน้าโครงการดาวเทียมสัมพันธ์ไทย–จีน เตรียมส่งเข้าวงโคจรโลกในอนาคตอันใกล้
หลังเกิดโครงการความร่วมมือในการพัฒนาดาวเทียมใหม่ ที่ต้นทุนต่ำแต่ประสิทธิภาพสูงจำนวน 3 ดวง ระหว่างสมาคมการค้าการลงทุนและส่งเสริมวัฒนธรรมไทย–จีน เจ้าของและผู้ผลักดันโครงการดาวเทียมความสัมพันธ์ ไทย–จีนสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA (สทอภ.) และ Tianxieli (Shandong) Satellite Technology Co., Ltd. จากสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้รับผิดชอบการออกแบบและพัฒนาดาวเทียม เพื่อยกระดับข้อมูลสิ่งแวดล้อมของไทยด้วยดาวเทียมเทคโนโลยีสูง โดยพัฒนาดาวเทียมที่เอื้อข้อมูล 4 ระบบ ทั้งระบบตรวจสิ่งแวดล้อม ตรวจเกษตร บริหารทรัพยากร และเตือนภัยพิบัติ อันส่งผลให้เกิดประโยชน์ระยะยาวต่อทั้งภาคประชาชน เกษตร อุตสาหกรรม และภาครัฐ เมื่อปลายปีที่แล้ว
ล่าสุดเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ฝ่ายไทยนำโดย นาวาโท ดร.ภณ ทัพพินท์กร นายกสมาคมการค้าการลงทุนและส่งเสริมวัฒนธรรมไทย–จีน เจ้าของและผู้ผลักดันโครงการดาว เทียมความสัมพันธ์ ไทย–จีน และ นายพีร์ ชูศรี รองผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA (สทอภ.) นำทีม Tianxieli (Shandong) Satellite Technology Co., Ltd. จากสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้รับผิดชอบการออกแบบและพัฒนาดาวเทียม นำโดย หลิว จื่อจวิน รองผู้บัญชาการโครงการดาวเทียมไทย–จีน และทีมงาน เยี่ยมชมความพร้อม และอัพเดตความคืบหน้าโครงการ “ดาวเทียมสัมพันธ์ไทย–จีน” ณ ห้องประชุมใหญ่ GISTDA สำนักงานหลัก
นาวาโท ดร.ภณ ทัพพินท์กร นายกสมาคมการค้าการลงทุนและส่งเสริมวัฒนธรรมไทย–จีน เปิดเผยถึงความคืบหน้าโครงการฯ ว่า ความต้องการของภารกิจ และขอบเขตงาน (Mission and Requirements) ข้อกำหนดหลักคือ การตรวจพิสูจน์โดยรวมของแพลตฟอร์มดาว เทียม การออกแบบโหลดหลักเพื่อการตรวจจับก๊าซเรือนกระจก การพัฒนาระบบประยุกต์ใช้งานและบริการสนับสนุน รวมถึงการบริการประยุกต์ด้านภาพถ่ายจากดาวเทียมไฮเปอร์ สเปก ตรัม ในด้านเกษตรกรรม ทรัพยากรน้ำ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
สำหรับขอบเขตงานโครงการเป็นงานวิศวกรรมแบบโซลูชันครบวงจร ประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก พัฒนาและส่งมอบดาวเทียมรีโมตเซนซิงตรวจคาร์บอนแบบไฮเปอร์สเปกตรัม 3 ดวง พร้อมส่งขึ้นวงโคจร การบริการด้านความถี่ (ร่วมประสานงาน),บริการปล่อยดาวเทียม,LEOP (ควบคุมดาวเทียมช่วงเข้าวงโคจร) และบริการ IoT การพัฒนาและส่งมอบสถานีควบคุมและรับส่งข้อมูลภาคพื้น และการพัฒนาและส่งมอบระบบประยุกต์ข้อมูลดาวเทียมภาคพื้น ซึ่งทุกเรื่องมีความคืบหน้าเป็นที่พอใจเป็นอย่างยิ่ง
ทั้งนี้หลังจากจัดตั้ง “ทีมปฏิบัติงานเฉพาะกิจโครงการ” เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของโครงการไปเมื่อปีที่แล้ว ทีมงานเทียนเซียหลี่และ GISTDA ประสานงานและยืนยันข้อกำหนดทางเทคนิคสำคัญของดาวเทียม โดยทั้งสองฝ่ายได้ลงนามรับรอง ข้อกำหนดทางเทคนิคฉบับทางการไปเป็นที่เรียบร้อยแล้วเมื่อต้นปี จนได้ข้อสรุปข้อมูลจำเพาะของดาว เทียม (Satellite Specifications) และข้อมูลจำเพาะระบบประยุกต์ข้อมูลดาวเทียม (Ground Application System) ประกอบด้วย 4 ระบบย่อย ได้แก่
- ระบบติดตามและประเมินก๊าซเรือนกระจก สามารถระบุ ปริมาณ และวิเคราะห์การปล่อยก๊าซในพื้นที่ต่างๆ ให้ข้อมูลสนับสนุนการออกนโยบายสิ่งแวดล้อม
- ระบบเฝ้าระวังเกษตรและพืชเศรษฐกิจหลัก เน้นพืชเศรษฐกิจหลักอย่าง ข้าว ยางพารา อ้อย มันสำปะหลัง สามารถใช้วิเคราะห์การเติบโต ศัตรูพืช และคาดการณ์ผลผลิต
- ระบบบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ใช้เฝ้าระวังน้ำผิวดินและป่าไม้ สร้างฐานข้อมูล Time Series เพื่อติดตามคุณภาพน้ำและความเปลี่ยนแปลงของทรัพยากร ใช้ดัชนีพืชพรรณประเมินสุขภาพป่า และ
- ระบบติดตามและเตือนภัยพิบัติ สามารถตรวจจับสัญญาณเริ่มต้นของภัยพิบัติ แสดงภาพขอบเขตความเสียหาย สนับสนุนการตัดสินใจด้านแผนฉุกเฉิน และรองรับเหตุการณ์ เช่น น้ำท่วม แผ่นดินไหว ไฟป่า เป็นต้น
สำหรับแผนการดำเนินงานต่อไป (Subsequent Implementation Plan) เมือได้รับ เงินงวดแรก (Down Payment) แล้ว จะเริ่มดำเนินงาน ตรวจทานการออกแบบระบบโดยรวม (System Design Review) จัดซื้อชิ้นส่วนและอุปกรณ์ ก่อสร้างสถานีภาคพื้น และพัฒนาระบบประยุกต์ข้อมูลดาวเทียม ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของความร่วมมือด้านเทคโนโลยีอวกาศไทย–จีน ที่ได้เข้าสู่การพัฒนาอย่างเป็นทางการ โดยดาวเทียมคาร์บอนทั้ง 3 ดวง คาดว่าจะเป็นหัวใจสำคัญในการยกระดับการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม เกษตร และภัยพิบัติของไทยในอนาคตอันใกล้
สุรเชษฐ ศิลานนท์ รายงาน