กรมการทหารช่าง พร้อม สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ หน่วยงานภาครัฐเก็บตัวอย่างตะกอนดินแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก ตรวจสอบโลหะหนัก สารปนเปื้อน ลดความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชน ผลการเก็บตัวอย่างเฝ้าระวังความปลอดภัยโลหะหนักในน้ำประปาหมู่บ้าน และอาหาร จากแหล่งน้ำสำคัญในจังหวัดเชียงราย พบผ่านเกณฑ์มาตรฐานทุกตัวอย่าง
เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2568 เจ้าหน้าที่กรมการทหารช่าง ร่วมกับ เจ้าหน้าที่จากสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจัง หวัดเชียงราย ปลัดอำเภอแม่สาย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ลงพื้นที่บริเวณบ้านวังลาว ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เพื่อเก็บตัวอย่างตะกอนดินจากการขุดลอกแม่ น้ำรวก ซึ่งเป็นจุดท้ายน้ำและเชื่อมต่อระหว่างอำเภอแม่สายกับอำเภอเชียงแสน พื้นที่ดังกล่าวมีการขุดลอกและนำดินขึ้นมากองเป็นคันดินขนาดสูง เจ้าหน้าที่ได้เก็บตัวอย่างดินทรายใส่ถุงพลาสติก ถุงละประมาณ 1 กิโลกรัม เพื่อนำส่งตรวจในห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมมลพิษ และกรมโรงงานอุตสาหกรรม เพื่อวิเคราะห์หาการปนเปื้อนของโลหะหนัก ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาตรวจสอบประมาณ 2 สัปดาห์ จึงจะทราบผล
ในส่วนของลำน้ำสาย ซึ่งอยู่ในพื้นที่ชายแดนไทย–เมียนมา กรมการทหารช่างได้ดำเนินการขุดวางแนวพนังกั้นน้ำ และมีการเก็บตะกอนดินทรายที่ขุดขึ้นมาบรรจุในถุงบิ๊กแบ็คอย่างเรียบ ร้อย โดยไม่มีการฟุ้งกระจายของตะกอนดินออกสู่ภายนอก สำหรับการขุดลอกในฝั่งเมียนมา เป็นความรับผิดชอบของทางการเมียนมา ซึ่งนำตะกอนไปทิ้งในพื้นที่ที่จัดเตรียมไว้ในฝั่งประเทศตนเอง
ช่วงบ่ายของวันเดียวกัน เจ้าหน้าที่ได้เดินทางต่อไปยังบริเวณหาดเชียงราย เพื่อเก็บตัวอย่างตะกอนดินทรายจากแม่น้ำกก ซึ่งดำเนินการขุดลอกโดยหน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 35 โดยตัว อย่างทั้งหมดจะถูกส่งตรวจวิเคราะห์ในลักษณะเดียวกัน เพื่อประเมินความปลอดภัยของสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนที่อาศัยอยู่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำ
ขณะที่ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1/1 เชียงราย ร่วมกับสำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ดำเนินการเก็บตัวอย่างโครงการเฝ้าระวังความปลอดภัยจากโลหะหนักในน้ำประปาหมู่บ้าน และอาหารที่มีการสัมผัสกับแหล่งน้ำสำคัญในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ได้แก่ แม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก โดยเป็นการเก็บตัวอย่างครั้งที่ 1 ระหว่างวันที่ 19–21 พฤษภาคม 2568 ได้รับความร่วมมือจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและเทศบาลในพื้นที่
การเก็บตัวอย่างครั้งนี้ ครอบคลุมพื้นที่ 7 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองเชียงราย แม่จัน เวียงชัยม เวียงเชียงรุ้ง ดอยหลวง เชียงแสน และแม่สาย รวมจำนวนตัวอย่างทั้งสิ้น 80 ตัว อย่าง แบ่งเป็นน้ำประปาหมู่บ้านและน้ำบ่อตื้น 36 ตัวอย่าง พืชผัก 21 ตัวอย่าง และปลาน้ำจืด 23 ตัวอย่าง
ผลการวิเคราะห์โลหะหนักในน้ำประปาหมู่บ้านและน้ำบ่อตื้น ตรวจวิเคราะห์หาสารตะกั่ว แคด เมียม และสารหนู โดยใช้มาตรฐานตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 พ.ศ. 2537 พบว่าในตัวอย่างน้ำทั้งหมด 36 ตัวอย่าง ไม่พบการปนเปื้อนโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน โดยมีค่าต่ำกว่าขีดจำกัดการตรวจวัดเชิงปริมาณทุกชนิด สะท้อนว่าน้ำประปาหมู่ บ้านที่อยู่ในพื้นที่สัมผัสแหล่งน้ำสำคัญของจังหวัดฯยังมีความปลอดภัยตามเกณฑ์
ส่วนผลการวิเคราะห์โลหะหนักในพืชผักสด ตรวจหาสารตะกั่ว แคดเมียม และสารหนู ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 414 พ.ศ. 2563 โดยใช้เทคนิคมาตรฐาน AOAC 2015.01 (ICP-MS) ในตัวอย่างพืชผักจำนวน 21 ตัวอย่าง พบว่าทุกตัวอย่างมีค่าการปนเปื้อนต่ำกว่าค่ามาตรฐานที่กำหนด และอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัยสำหรับบริโภค
สำหรับ ผลการวิเคราะห์โลหะหนักในปลาน้ำจืด ในปลาสด 23 ตัวอย่าง ที่ได้จากแหล่งน้ำแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก พบว่าค่าของสารตะกั่ว แคดเมียม และสารหนู อยู่ในระดับปลอดภัย โดยไม่มีตัวอย่างใดเกินค่ามาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับที่ 414/ 2563 ซึ่งวิเคราะห์ด้วยเทคนิค ICP-MS เช่นกัน
ทั้งนี้ การเฝ้าระวังดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการเชิงรุกด้านสาธารณสุขในพื้นที่ที่มีข้อกังวลเรื่องคุณภาพน้ำและความปลอดภัยอาหาร เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ประชาชน และสามารถนำข้อมูลไปใช้วางแผนด้านความปลอดภัยสุขภาพและสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
อย่างไรก็ตาม ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1/1 เชียงราย และสำนักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จะดำเนินการเฝ้าระวังต่อเนื่อง พร้อมรายงานผลอย่างเป็นระบบแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนการดำเนินมาตรการควบคุมและป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชนในพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ
นที มีเดช รายงาน