น่าน – นายกเทศมนตรีเมืองน่านเปิดห้องรับแขก นครแห่งความสุข เมืองเก่าที่มีชีวิต ถนนคนเดินกาดข่วงเมืองน่านข่วงใหญ่นั่งกินอาหารโตก ที่ข่วงน้อยสำนักงานพาณิชย์จังหวัดน่านจัดงาน Nan Coffee’s Day 2025 นำคุณภาพกาแฟน่าน สู่ตลาดสากล สร้างมูลค่าเพิ่มชาวสวนผู้ประกอบการกาแฟน่าน
วันเสาร์ที่ 7 ธันวาคม 2567 ที่ถนนคนเดิน กาดข่วงเมืองน่าน หน้าวัดภูมินทร์ จุดเริ่มต้นบริเวณสี่แยกข่วงเมือง – สามแยกถนนจัทรประโชติ ข้างวัดภูมินทร์ ระยะทางประมาณ 700 เมตร ตั้งแต่เวลา 17.00 – 22.00 น. โดย นายสุรพล เธียรสูตร นายกเทศมนตรีเมืองน่าน ได้ออกมาต้อนรับนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาจากทุกภาค และชาวต่างชาติ กล่าวกับนักท่องเที่ยวว่า บริเวณข่วงเมืองน่าน ใน 8 จังหวัดน่าน มีข่วงเมืองน่านที่ยังเหลืออยู่เพียงแห่งเดียวที่จังหวัดน่าน ถือว่าเป็นห้องรับแขกเมืองเก่าที่มีชีวิตของจังหวัดน่าน ดำเนินการโดยเทศบาลเมืองน่าน ด้วย นโยบาย “สุข สงบ สะดวก สบาย ปลอดภัยระดับโลก ที่เมืองน่าน” เป็นถนนคนเดินต้นแบบระดับประเทศที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมปลอดโฟม 100 % มีการคัดแยกขยะขั้นสูงถึง 9 ชนิด มีร้านค้า ทั้งประเภทอาหารการกิน เสื้อผ้าพื้นเมือง เครื่องแต่งกาย งานทำมือ ของฝากของที่ระลึก จากจังหวัดน่าน
ด้านทิศเหนือที่เห็นอยู่ตรงข้ามเป็น วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร ถนนสุริยพงษ์ ตรงข้ามสำนัก งานเทศบาลเมืองน่าน เดิมเรียก “วัดหลวง” หรือ “วัดหลวงกลางเวียง” สร้างขึ้นในสมัยเจ้าปู่แข็ง พ.ศ. 1949 เป็นวัดหลวงในเขตนครน่าน สำหรับเจ้าผู้ครองนครใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีสำคัญทางพุทธศาสนาและพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยาตามศิลาจารึกหลักที่ 74 ซึ่งถูกค้นพบภายในวัดกล่าวว่า พญาพลเทพฤาชัย เจ้าเมืองน่านได้ปฏิสังขรณ์บูรณะวิหารหลวงเมื่อ พ.ศ. 2091
ส่วนวัดภูมินทร์ เป็นวัดหลวง ตั้งอยู่ในเขตพระนครดังปรากฏชื่อตำบลในเวียง ในปัจจุบัน อยู่ใกล้กับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจังหวัดน่าน จุดเด่นของวัดนี้คือเป็นวัดที่สร้างทรงจตุรมุขหนึ่งเดียวในประเทศไทยที่ดูคล้ายตั้งอยู่บนหลังพญานาค 2 ตัว อาคารนี้เป็นทั้งพระอุโบสถ พระวิหารและพระเจดีย์ประธาน โดยใช้อาคารในแนวตะวันออก-ตะวันตกเป็นพระวิหาร และอาคารแนวเหนือ-ใต้ เป็นพระอุโบสถ รัฐบาลไทยเคยพิมพ์รูปวัดภูมินทร์ในธนบัตรใบละ 1 บาท ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และเมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ สร้างพระวิหารหลังนี้จำลองไว้ด้วย มี ภาพจิตรกรรมฝาผนัง ภาพปู่ม่าน ย่าม่าน ภาพนี้ได้รับการยกย่องว่าเป็นภาพที่งามเป็นเยี่ยมของวัดภูมินทร์ มีการใช้สีแดง ฟ้าดำ น้ำตาลเข้มเป็นปื้นใหญ่ ๆ คล้ายภาพสมัยใหม่ ชีวิตความเป็นอยู่ของคนเมืองน่าน หญิงสาวกำลังทอผ้าด้วยกี่พื้นเมือง นอกเรือนมีชานเล็ก ๆ ตั้งหม้อน้ำดินเผาที่เรียกว่า “ร้านน้ำ”
บริเวณลานข่วงน้อย ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเทศบาลเมืองน่าน อำเภอเมืองน่าน ได้มอบให้ สำนักงานพาณิชย์จังหวัดน่าน จัดงาน Nan Coffee’s Day 2025 โดยนายชัยนรงค์ วงศ์ใหญ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน เป็นประธานเปิดงาน Nan Coffee’s Day 2025 โดยมีชาวสวนกาแฟน่าน ผู้โพรเทคกาแฟ ผู้ประการธุรกิจกาแฟ ผู้ประกอบการร้านกาแฟดังในหลายอำเภอ จังหวัดน่าน มาร่วมงาน กว่า 40 ร้าน จุดเด่นของงานกาแฟ Nan Coffee’s Day 2025 ได้เผยแพร่ให้นักท่องเที่ยวได้ลิ้มรสกาแฟน่าน ทั้ง กาแฟอาราบิก้า โรบัสต้า ไม่เพียงแต่ในประเทศ นำไปสู่ตลาดต่างประเทศ เป็นการส่งเสริมช่องทางการตลาด ให้กับผู้ประกอบการกาแฟ และผลิตภัณฑ์กาแฟต่อเนื่อง จังหวัดน่าน ส่งเสริมเกษตรกรผู้ผลิตผู้จำหน่าย ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์กาแฟ ผลิตภัณฑ์ต่อเนื่อง ต่อยอดในการขยายช่องทางการตลาดในประเทศสู่ต่างประเทศเพิ่มมากขึ้น จากกาแฟท้องถิ่นน่านสู่สากลเพื่อความมั่นคงและยั่งยืน เชื่อมโยงการผลิตและการบริการ สร้างมูลค่าเพิ่ม และพัฒนากาแฟน่าน สู่ตลาดสากล ซึ่งจะช่วยสร้างรายได้ที่มั่นคงแก่ธุรกิจกาแฟน่านทั้งระบบได้อย่างยั่งยืน รวมทั้งการส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนตลอดทั้งปี ท่องเที่ยวแบบอนุรักษณ์สิ่งแวดล้อมสภาพ
การจัดงานกาแฟ Nan Coffee’s Day 2025 โดยคนรุ่นใหม่คงไม่ทราบว่า ทิศทางเดินของกาแฟในอดีตมีที่มาที่ไปอย่างไร ได้หน้าอย่าลืมหลัง การเดินทางของกาแฟเกิดขึ้นครั้งแรกในจังหวัดน่าน ที่บ้านสันเจริญ หมู่ที่ 6 ตำบลผาทอง อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ปลูกกาแฟในพื้นที่ประมาณ 1,500 ไร่ เป็นกาแฟพันธุ์อาราบิกา พันธุ์ที่เหมาะสมกับพื้นที่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 800 – 1,400 เมตร แต่เดิมพื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งปลูกฝิ่นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย คนทั่วไปให้ชื่อพื้นที่ปลูกฝิ่นแห่งนี้ว่า “สวนยาหลวงเป็นหมู่บ้านของชนเผ่าเ อิ้วเมี่ยน ตั้งอยู่ในหุบเขาล้อมรอบ ระยะทางทางห่างจากจังหวัดน่าน 77ก.ม.เดิมมีอาชีพหลักคือ ปลูกฝิ่น อยู่บนดอยภูสัน หรือ ดอยสวนยาหลวง หมายความว่าเป็นพื้นที่ปลูกฝิ่นอันกว้าง ต่อมาทางราชการได้ประกาศห้ามปลูกฝิ่น ชาวบ้านต้องหันมาปลูกพืขอย่างอื่นทดแทนฝิ่น เช่นพริก ข้าวโพด แต่ประสบปัญหาผลผลิตตกต่ำ สภาพพื้นที่ไม่อำนวย การช่วยเหลือจากทางราชการในอดีตยังน้อยมาก
การพลิกไร่ฝิ่นเป็นสวนกาแฟ โดย นายเจริญศักดิ์ เลิศวรายุทธ์ ผู้ใหญ่บ้าน บ้านสันเจริญ ในอดีต พร้อมญาติได้เดินทางไปงานศพญาติที่จังหวัดลำปาง มีอาชีพทำไร่กาแฟกาแฟพันธุ์อาราบิก้า มีรายได้ดี จึงเกิดแนวคิดที่จะทดลองทำไร่ปลูกกาแฟพันธุ์อาราบิก้า เนื่องจากสภาพหมู่บ้านสันเจริญ หมู่ที่ 6 ต.ผาทอง อ.ท่าวังผา จ.น่าน กาแฟพันธุ์อาราบิกา พันธุ์เป็นพื้นที่สูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 800 – 1,400 เมตร เหมาะสมที่จะทำไร่ กาแฟพันธุ์อาราบิกา โดยมีผู้ร่วมทดลองปลูกกาแฟรุ่นแรก 12 ราย ปรากฏว่าได้ผลดีมาก
- ปี พ.ศ.2521 กองสงเคราะห์ชาวเขา กรมประชาสงเคราะห์ (เดิม) นายสุเมษ สายสูง ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดน่าน/ หัวหน้าศูนย์สงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดน่าน บ้านผาตูบ ตำบลผาสิงห์ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน ในขณะนั้น ได้ดำเนินการให้การสนับสนุนและส่งเสริม สาธิตกาแฟเป็นครั้งแรก โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ชาวบ้านสันเจริญ นำไปเป็นพืชทดแทนการปลูกฝิ่น ในพื้นที่ที่เรียกกันว่า สวนยาหลวง ทำให้ชาวบ้านที่ร่วมโครงการมีรายได้ดี หยุดการทำไร่เลื่อนลอย ซึ่งเป็นการทำลายแหล่งน้ำและทรัพยากรธรรมชาติ กาแฟที่ปลูกมีพันธุ์อาราบิก้า พันธุ์คาร์ติมอร์ คาทุย ทิปก้า ฯลฯ
- ปี พ.ศ.2532 นายสุเมษ สายสูง หัวหน้าศูนย์สงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดน่าน ส่งเกษตกร 22 ราย ไปดูงานปลูกกาแฟที่จังหวัดเชียงราย
- ปี 2548 นายสมพงษ์ อนุยุทธพงศ์ นายเสนีย์ จิตตเกษม,อดีต ผวจ.น่าน นายสุเมษ สายสูง หัวหน้าศูนย์สงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดน่าน ให้การสนับสนุนช่วยเหลือ เครื่องกะเทาะเปลือกกาแฟ สร้างลานตาก โรงเก็บ กาแฟ เครื่องคั่วกาแฟ หาตลาดให้ มีขาวไร่เพิ่มขึ้น 121 ราย พื้นที่ปลูก ประมาณ 2,000 ไร่ อบต.ผาทอง สนับสนุนเครื่องชงกาแฟเอสเปรสโซ่ เครื่องซีลไฟฟ้า อึปกรณ์ชงกาแฟโบราณ มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย สาขาจังหวัดน่าน สนับสนุนเครื่องกะเทาะเปลือกกาแฟ เครื่องสีกาแฟกะลา เครื่องคั่วกาแฟ เครื่องบดกาแฟ
ตลอดระยะเวลาของการเริ่มทำสวนกาแฟ นายเจริญศักดิ์ เลิศวรายุทธ์ ผู้ใหญ่บ้าน บ้านสันเจริญ ในอดีต เป็นแกนนำให้ผู้ที่เริ่มต้นทำไร่กาแฟการประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐ พยายามหาตลาด เพื่อให้สมาชิกได้ขายกาแฟในราคาที่ดีขึ้น รายได้ปี 2535 มีรายได้เข้ากลุ่มสมาชิก 117,940 บาท และเพิ่มขึ้นทุกปีจนถึงปี 2547 มีรายได้เข้ากลุ่มสมาชิก 4,339,552 บาท มีเมนูอาหารจานเด็ด ยอดใบอ่อนกาแฟห่อหมูสับทอด นี่คือเส้นทางทิศทางเดินของเส้นทางกาแฟบ้านสันเจริญ หมู่ที่ 6 ตำบลผาทอง อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ต้องผ่านอุปสรรคมามากมาย โดยที่เกษตรกรทำสวนกาแฟ ผู้ประการ ร้านกาแฟ คนรุ่นใหม่ไม่ทราบที่มา และผู้สื่อข่าวคนแรกที่ทำข่าวให้ไร่กาแฟสันเจริญ คนแรกที่บุกขึ้นไปไร่กาแฟบ้านสันเจริญ ด้วยมอเตอร์ไซค์ ถ้ารถปิคอัพต้องโฟวิล ถึงจะขึ้นได้ คือ จ.ส.อ.สันติไฌญ จารุพิพัฒน์ ผู้สื่อข่าวหนังสือพิมพ์คมชัดลึก NATION GROUP เป็นเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมา
จ.ส.อ.สันติไฌญ จารุพิพัฒน์บุตร NATION TV-NAN