เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลา คัดค้านเวที EIA ครั้งที่ 2 เหตุไม่โปร่งใส

ร้อยเอ็ด – เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาคัดค้านเวที EIA ครั้งที่ 2 ที โรงงานน้ำตาลและโรงไฟฟ้าชีวมวลของบริษัท สมานฉันท์กรับใหญ่ จำกัดเหตุ คัดค้านเวที EIA ครั้งที่ 2 ไม่โปร่งใส (EIA ย่อมาจาก Environmental Impact Assessment Report หรือ การทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม)

เวลา 08.55 น. วันนี้ 18 ก.ค.2566 เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาพร้อมชาวบ้านบวงสรวงปู่ศรีนครเตา เจ้าทุ่งเจ้าที่และ บวงสรวงพระแม่ธรณีผู้ค้ำน้ำให้กิน ค้ำดินให้อยู่ เชิญปู่-ตาผีปู่-ผีย่าแต่ละพื้นที่มาร่วม โดยที่เฒ่าจ้ำเตรียมเครื่องบวงสรวงมีเหล้า-ไห ไก่ตัวจากนั้นเคลื่อนขบวนไปบวงสร้างหน้าเวที ค.2 ,เวลา 09.10 น. ผู้ชุมนุมประมาณ 200 คน เคลื่อนขบวนไปตามถนนสาย 202 เพื่อไปทำพิธีบวงสรวงหน้าเวที ค.2 เวทีรับฟังความคิดเห็น มีตำรวจ สภ.บ้านบัวขาว ดูแลการชุมนุมอำนวยความสะดวก, 09.58 น. หลังจากทำพิธีบวงสรวงเสร็จ เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาได้ตั้งขบวนรณรงค์ที่ประตูทางเข้าบริษัทฯ แล้วทำการปราศรัยอธิบายถึงเหตุผลที่มาคัดค้านเวที ค.2 ในวันนี้ ได้ชั่วโมงเศษ ๆ แต่เนื่องด้วยอาาศร้อนมาก เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาจึงขยับออกมาจากด้านหน้าประตูทางเข้าบริษัทฯเพื่อไปหาร่มไม้ริมถนน จึงทำให้ขบวนของเครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาล้นเอ่อไปอยู่บนถนนทั้งสองเลน ทำให้การจราจรติดขัด ตำรวจได้ตัดสินใจปิดช่องทางจราจรทั้งสองเลนที่วิ่งไปทาง อ.เกษตรวิสัย

เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลาคัดค้านเวที EIA ผู้ว่าร้อยเอ็ดต้องสั่งให้เวที ค.2 เพื่อประกอบการจัดทำ EIA โลงน้ำตาลและโลงไฟฟ้าชีวมวลของบริษัท สมานฉันท์กรับใหญ่ จำกัด เป็นโมฆะก่อนที่บริษัท สมานฉันท์กรับใหญ่ จำกัด (‘สมานฉันท์ฯ’) จะเป็นรายล่าสุดในการเข้ามาขอตั้งโลงน้ำตาลและโลงไฟฟ้าชีวมวลที่ทุ่งกุลาในพื้นที่ ต.โนนสวรรค์ อ.ปทุมรัตต์ จ.ร้อยเอ็ด บริษัท น้ำตาลบ้านโป่ง จำกัด (‘น้ำตาลบ้านโป่ง’) ซึ่งเป็นเจ้าของตัวจริงหรือบริษัทแม่ของสมานฉันท์ฯ ก็ได้เคยเข้ามาขอตั้งโลงน้ำตาลและโลงไฟฟ้าชีวมวลมาแล้วครั้งหนึ่ง แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ เพราะถูกต่อต้านอย่างหนักจากพี่น้องเครือข่ายคนฮักทุ่งกุลา โดยน้ำตาลบ้านโป่งได้รับหนังสือรับรองตั้งโรงงานน้ำตาล มีกำลังการผลิต 24,000 ตันอ้อย/วัน จากสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) อ้างถึงหนังสือที่ อก0609/3551 ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2558โดยหนังสือรับรองฯดังกล่าวมีอายุ 5 ปี ซึ่งสิ้นสุดอายุลงเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2563 ตาม “ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง การให้ตั้งหรือขยายโรงงานน้ำตาลในทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร พ.ศ. 2558” ที่ระบุว่าผู้ขออนุญาตต้องดําเนินการขออนุญาตตั้งหรือขยายโรงงานน้ำตาลให้แล้วเสร็จและเริ่มประกอบกิจการภายในห้าปีนับจากวันที่ได้รับสิทธิ์ตั้งโรงงาน หากดําเนินการไม่แล้วเสร็จให้ถือว่าการรับรองสิ้นสุดลงและโดยที่ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมฯฉบับดังกล่าวระบุเงื่อนไขสำคัญข้อหนึ่งว่า “การตั้งโรงงานน้ำตาลในทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร ให้กระทำได้เมื่อโรงงานน้ำตาลที่จะตั้งนั้น มีแผนการเตรียมปริมาณอ้อยจากการส่งเสริมและพัฒนาอ้อยเข้าสู่โรงงานน้ำตาลไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของกำลังการผลิตของฤดูการผลิตนั้น ๆ โดยกำหนดจำนวนวันหีบอ้อยของโรงงานน้ำตาลทั่วประเทศเฉลี่ยหนึ่งร้อยยี่สิบวันต่อปี และต้องไม่ใช่อ้อยของเกษตรกรที่เป็นคู่สัญญากับโรงงานน้ำตาลอื่น โดยแผนการเตรียมปริมาณอ้อยดังกล่าวอย่างน้อยต้องมีการจ่ายเงินช่วยเหลือชาวไร่อ้อยแต่ละฤดูการผลิตหรือการให้ความช่วยเหลือด้านสินเชื่อเพื่อดำเนินการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือเครื่องใช้ในการทำการเกษตร”ซึ่งน้ำตาลบ้านโป่งทำไม่สำเร็จก่อนที่รายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA โลงน้ำตาลและโลงไฟฟ้าชีวมวล จะได้รับความเห็นชอบ เมื่อวันที่ 15 เมษายน 2563 และ 27 สิงหาคม 2563 ตามลำดับ น้ำตาลบ้านโป่งได้ทำจดหมายถึงเลขาธิการคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทรายเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2563 เพื่อแจ้งความคืบหน้าว่าปัจจุบันมีพื้นที่ปลูกอ้อยรวม 14,027 ไร่ ซึ่งคาดการณ์ว่าจะมีผลผลิตอ้อยประมาณ 74,332 ตันจากกำลังการผลิตที่ต้องการวันละ 24,000 ตัน ในฤดูหีบอ้อย 120 วัน ซึ่งต้องใช้พื้นที่ปลูกอ้อย 280,000 ไร่ นั่นเท่ากับว่าน้ำตาลบ้านโป่งสามารถหีบอ้อยได้เพียงแค่ 3 วันเท่านั้นและเมื่อมาเป็นสมานฉันท์ฯซึ่งได้รับหนังสือรับรองในการอนุญาตตั้งโรงงานน้ำตาล มีกำลังผลิต 24,000 ตันอ้อย/วัน จากสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) ตามหนังสือที่ อก 0604/323 ลงวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2564 จะสิ้นอายุลงในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 สมานฉันท์ฯก็ยังไม่สามารถหาพื้นที่ปลูกอ้อยได้ถึงร้อยละ 50 ตามประกาศกระทรวงฯฉบับดังกล่าวกล่าวคือ ในเอกสารประกอบการประชุมรับฟังความคิดเห็นครั้งที่ 2 (ค.2) ต่อร่างรายงานและมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมาตรการการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการโรงงานผลิตน้ำตาลของบริษัท สมานฉันท์กรับใหญ่ จำกัด ที่จัดประชุมขึ้นในวันนี้ ณ ที่ตั้งของสำนักงานของบริษัทฯ ระบุว่าสมานฉันท์ฯจะต้องหาพื้นที่ปลูกอ้อยให้ได้ทั้งหมด 300,500 ไร่ เพื่อให้ได้กำลังการผลิตป้อนวันละ 24,000 ตัน ตลอด 120 วันของฤดูหีบอ้อย โดยจะดำเนินการส่งเสริมการปลูกอ้อยแบ่งเป็น 10 เขต ซึ่งทั้ง 10 เขต จะได้พื้นที่ส่งเสริมการปลูกอ้อยในแต่ละปี ดังนี้
ฤดูหีบอ้อย 2568/2569 ได้ 58,700 ไร่
ฤดูหีบอ้อย 2569/2570 ได้ 80,000 ไร่
ฤดูหีบอ้อย 2570/2571 ได้ 100,000 ไร่
ฤดูหีบอ้อย 2571/2572 ได้ 119,500 ไร่

สมานฉันท์ฯ คาดว่าจะได้ก่อสร้างโรงงานทั้งสองหากว่าเวที ค.2 ผ่านไปได้ด้วยดี และจะเริ่มหีบอ้อยได้ในฤดูหีบอ้อยปี 2568/2569 แต่ตัวเลขของพื้นที่ปลูกอ้อยที่สมานฉันท์ฯชี้แจงในเอกสารประกอบสำหรับเวที ค.2 ตั้งแต่ฤดูหีบอ้อยปีแรก คือ 2568/2569 และนับไปอีกสามปี ก็ยังไม่สามารถหาพื้นที่ปลูกอ้อยได้ถึงร้อยละ 50 ตามประกาศกระทรวงฯฉบับดังกล่าวและต่อให้อีกสามสิบปีต่อจากนี้ สมานฉันท์ฯก็ไม่มีทางที่จะหาพื้นที่ปลูกอ้อยได้ตามแผนหรือได้ตามประกาศกระทรวงฯฉบับดังกล่าวแต่อย่างใด เนื่องจากผืนแผ่นดินทุ่งกุลาฯค่อนข้างมีลักษณะพิเศษมาก เพราะไม่ยอมปรับเปลี่ยนวิถีการผลิตจากนาข้าวไปเป็นไร่อ้อยได้โดยง่าย ต่อให้สมานฉันท์ฯส่งพนักงานส่งเสริมการปลูกอ้อยลงไปเกลี้ยกล่อม จูงใจด้วยผลประโยชน์ที่ต้องทำให้ชาวบ้านตกอยู่ในวังวนหนี้สินระยะยาวจากการทำเกษตรพันธะสัญญา ใด ๆ ก็ตาม ก็ไม่มีทางที่จะได้พื้นที่ปลูกอ้อยเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 50 ตามประกาศกระทรวงฯฉบับดังกล่าวอย่างแน่นอน

นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญเพียงพอที่ ‘โลงน้ำตาล’ และ ‘โลงไฟฟ้าชีวมวล’ ของสมานฉันท์ฯและบริษัทในเครือข่ายของน้ำตาลบ้านโป่งไม่ว่าจะเปลี่ยนแปลงชื่อบริษัทอีกกี่ชื่อก็ตามไม่ควรตั้งอยู่บนผืนแผ่นดินทุ่งกุลาประกอบกับเอกสารประกอบการประชุมเวที ค.2 ในวันนี้ ก็ได้ยกเว้นพื้นที่ทุ่งกุลาฯให้เป็นเขตไม่ส่งเสริมการปลูกอ้อยของบริษัทฯ 1,526,302 ไร่ ซึ่งพื้นที่ทุ่ง กุลาฯ ดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ ดังนี้

(1) พื้นที่ตาม ‘ประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา เรื่อง การขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้’ ทะเบียนเลขที่ สช 50100022 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2550 ที่มีพื้นที่ทั้งสิ้น 2,107,690 ไร่ ประกอบด้วย จังหวัดร้อยเอ็ด 986,807 ไร่ จังหวัดสุรินทร์ 575,993 ไร่ จังหวัดศรีสะเกษ 287,000 ไร่ จังหวัดมหาสารคาม 193,890 ไร่ จังหวัดยโสธร 64,000 ไร่

(2) พื้นที่ตาม ‘เป้าหมายและแนวทางการพัฒนาภาค พ.ศ. 2566 – 2570’ ที่สำนักงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์) ได้จัดทำขึ้นเพื่อถ่ายทอดแผนระดับชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570) แผนรายสาขาและนโยบายของรัฐบาล ลงสู่การปฏิบัติในระดับพื้นที ที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2565 ที่ต้องพัฒนาภาคเกษตรด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่มุ่งสู่ฐานเศรษฐกิจชีวภาพที่มีมูลค่าสูง พัฒนาข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ทุ่งสัมฤทธิ์ รวมทั้งพื้นที่ที่มีศักยภาพอื่น ๆ ให้ได้มาตรฐานเกษตรปลอดภัยและอินทรีย์ โดยพัฒนากระบวนการผลิตแปรรูป และจำหน่ายข้าวหอมมะลิอินทรีย์ทั้งระบบ ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการผลิตและแปรรูปโดยใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมชีวภาพ เพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตทางการเกษตร หรือเพิ่มศักยภาพการผลิตข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้สู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์มีการนำนวัตกรรมมาใช้ในการแปรรูปข้าวหอมมะลิให้มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น ผลิตและแปรรูปสินค้าเกษตรปลอดภัย และยกระดับกลุ่มผู้ผลิตข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้สู่มาตรฐานสินค้าอย่างครบวงจร รวมทั้งการเชื่อมโยงตลาดข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ข้อมูลปัจจุบันที่น่าสนใจ ก็คือ แหล่งปลูกข้าวอินทรีย์ในประเทศไทยร้อยละ 80 อยู่ในภาคตะวันอีสาน โดยเฉพาะในพื้นที่ทุ่งกุลาฯ (จังหวัดยโสธร สุรินทร์ มหาสารคาม ศรีสะเกษ ร้อยเอ็ด) และจังหวัดอุบลราชธานี ส่วนอีกร้อยละ 20 อยู่ในภาคเหนือตอนบน ซึ่งตลาดข้าวอินทรีย์ส่วนใหญ่ส่งออกต่างประเทศ โดยเฉพาะสหภาพยุโรป

แต่มีปัญหาอยู่ประการหนึ่งที่สำคัญมาก กล่าวคือ สมานฉันท์ฯ ยังคงไว้ซึ่งพื้นที่ตั้งโรงงานประมาณ 459 ไร่ ในพื้นที่ทุ่งกุลาฯ ที่ยกเว้นให้เป็นเขตไม่ส่งเสริมการปลูกอ้อย ก็ในเมื่อบริษัทฯ มีความปรารถนาดีที่จะไม่ทำลายพื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิที่มีชื่อเสียงระดับโลกด้วยการเว้นพื้นที่ทุ่งกุลาฯประมาณ 1,526,302 ไร่ ออกไปจากเขตส่งเสริมการปลูกอ้อยของบริษัทฯแล้ว จึงควรแสดงความปรารถนาดีและจริงใจต่อพี่น้องประชาชนคนทุ่งกุลาฯด้วยการย้ายพื้นที่ตั้งโรงงานซึ่งเป็นแหล่งก่อมลพิษหลายชนิดในกระบวนการและขั้นตอนการผลิตออกไปจากพื้นที่ทุ่งกุลาฯด้วย

ด้วยเหตุผลที่กล่าวมา ‘เครือข่ายคนฮักทุ่งกุลา’ เห็นว่าเวที ค.2 เพื่อประกอบการจัดทำ EIA 2 ฉบับ คือ EIA โลงน้ำตาลและ EIA โลงไฟฟ้าชีวมวล ในวันนี้ เป็นเวทีที่จะรับรองว่าพื้นที่ตั้งโรงงานจะถูกจัดตั้งอยู่ในเขตทุ่งกุลาฯที่ถูกกันออกไม่ให้เป็นเขตส่งเสริมการปลูกอ้อยของบริษัทฯ หรือบริษัทอื่นใดที่เป็นเครือข่ายของน้ำตาลบ้านโป่ง เราจึงยอมรับเวทีนี้ไม่ได้ มิหนำซ้ำยังเป็นการจัดเวทีที่ปิดกั้นการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยเข้าไปจัดเวทีในพื้นที่ตั้งของสำนักงานบริษัทฯ ที่มีรั้วและประตูแสดงขอบเขตอย่างชัดเจน เพื่อจะคัดคนที่เกณฑ์มาด้วยการใช้เงินจ้างวานให้เข้าไปในเวทีได้ฝ่ายเดียว ส่วนประชาชนที่เห็นต่างทั้งหมดจะถูกกันออกหรือปิดประตูไม่ยอมให้เข้า โดยเตรียมการใช้การฟ้องคดีข้อหาบุกรุกที่ดินของบริษัทฯมาเล่นงาน
ดังนั้น การย้ายพื้นที่ตั้งโรงงานของบริษัทฯออกไปจากพื้นที่ทุ่งกุลาฯเป็นหนทางเดียวเท่านั้นที่จะมั่นใจหรือเชื่อใจได้ว่าหากสมานฉันท์ฯหรือบริษัทอื่นใดในเครือข่ายของน้ำตาลบ้านโป่งสามารถก่อสร้างโรงงานได้จะไม่พลิกลิ้นกลับมาทำลายพื้นที่ทุ่งกุลาฯด้วยการกำหนดเป็นเขตส่งเสริมการปลูกอ้อยในภายภาคหน้า ด้วยเหตุผลทั้งหมดที่กล่าวมา ผู้ว่าราชการจังหวัดร้อยเอ็ดต้องมีคำสั่งให้เวที ค.2 ที่จัดขึ้นในวันนี้เป็นโมฆะโดยทันที

#“ปกป้องทุ่งกุลา-เมืองหลวงข้าวหอมมะลิโลก ปกป้องผืนแผ่นดินอุดมสมบูรณ์ อากาศสะอาด สงบสุขและมั่นยืน”

แถลงการณ์ / ที่มา f ชมรมคนรักษ์โนนสวรรค์

สุเทพ ลอยแก้ว/รายงาน