สวทช. และ สถาบันพฤกษศาสตร์คุนหมิง (KIB) สาธารณรัฐประชาชนจีนลงนามความร่วมมือวิจัยเกษตรและชีวภาพ เพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากร
เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2568 ที่ห้องออดิทอเรียม อาคารไบโอเทค อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) และ สถาบันวิจัยพฤกษศาสตร์คุนหมิง (Kunming Institute of Botany: KIB) สถาบันวิจัยด้านพฤกษศาสตร์ชั้นนำของสาธารณรัฐประชาชนจีน ภายใต้สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (Chinese Academy of Sciences: CAS) ลงนามความร่วมมือด้านการวิจัยทางการเกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ การผนึกกำลังครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อนำจุดเด่นของแต่ละหน่วยงานมาร่วมกันสร้างองค์ความรู้และงานวิจัยด้านการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนของจีนและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีนายหม่า มิงเกิง ที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำประเทศไทย ร่วมแสดงความยินดี พร้อมด้วยผู้บริหาร และนักวิจัยจากทั้งสองหน่วยงานร่วมในงาน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เชาวรีย์ อรรถลังรอง ผู้อำนวยการศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) สวทช. กล่าวว่า ไบโอเทค สวทช. และ KIB มีกรอบความร่วมมือเรื่อง international cooperation in education and research ระยะเวลา 5 ปี ตั้งแต่วันที่ 30 พฤษภาคม 2568 ถึง 29 พฤษภาคม 2573 โดยจะร่วมมือกันในหลายสาขา เช่น การพัฒนาผ้าแห่งอนาคต (next generation) จากวัสดุลูกผสมที่รวมไมซีเลียม (เห็ดรา) และเส้นใยจากพืชเข้าด้วยกัน และการศึกษาห่วงโซ่มูลค่าอย่างครบวงจรของพืชเศรษฐกิจ เช่น มะม่วง ทุเรียน และอะโวคาโด ตั้งแต่งานวิจัยในระดับห้องปฏิบัติการ งานภาคสนาม การใช้ชีวภัณฑ์กำจัดศัตรูพืช งานวิจัยโรคพืช งานวิจัยราทำลายแมลง งานด้านเห็ดรา ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่า และเทคนิคการเก็บรักษาเมล็ดระยะยาว (มากกว่า 50 ปี) รวมถึงการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ และมีแผนในการแลกเปลี่ยนบุคลากรระหว่างกันอีกด้วย
“ไบโอเทค สวทช. มีการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในหลายส่วนงาน อาทิ เห็ด รา ชีวภัณฑ์ จุลินทรีย์ทางการเกษตร คลังเก็บจุลินทรีย์ และธนาคารทรัพยากรชีวภาพ ขณะที่ KIB ของจีน มีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่พื้นที่ตั้ง KIB ในเมืองคุนหมิง มณฑลยูนนาน ซึ่งเป็นภูมิภาคที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยเฉพาะพืชในเขตร้อนและกึ่งร้อน ซึ่งโดดเด่นอย่างมากในการวิจัยการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชหายากและการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืนทั้งในระดับภูมิภาคและนานาชาติ ความร่วมมือระหว่าง 2 หน่วยงานวิจัยที่มีองค์ความรู้ด้านพฤกษศาสตร์ครั้งนี้ จึงจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการร่วมกันอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของภูมิภาค”
Prof. Dr. Punuo Baimadanzeng (ศ.ดร.ผูหนัว ไป่มาตันเจิง) ผู้อำนวยการสถาบันพฤกษศาสตร์คุนหมิง (KIB) กล่าวว่า สถาบันวิจัยพฤกษศาสตร์คุนหมิง (Kunming Institute of Botany – KIB) เป็นสถาบันวิจัยชั้นนำด้านพฤกษศาสตร์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน สังกัดโดยตรงกับสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (Chinese Academy of Sciences – CAS) ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2481 โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความหลากหลายของพืชและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยสถาบัน KIB ตั้งอยู่ในเมืองคุนหมิง มณฑลยูนนาน ซึ่งเป็นภูมิภาคที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยเฉพาะพืชในเขตร้อนและกึ่งร้อน KIB มีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช โดยมี Southwest China Germplasm Bank of Wild Species (GBOWS) ซึ่งเป็นศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2550 เพื่อรวบรวม เก็บรักษา และศึกษาทรัพยากรชีวภาพของพืช สัตว์ และจุลินทรีย์สายพันธุ์ป่า โดยเฉพาะในพื้นที่จีนตอนใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันมีการจัดเก็บเมล็ดพันธุ์พืชป่ากว่า 94,000 ตัวอย่าง จากกว่า 11,000 สายพันธุ์ พร้อมทั้งมีหน่วยงานรองรับการอนุรักษ์ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ธนาคารดีเอ็นเอ หน่วยเพาะเลี้ยงเนื้อ เยื่อ และธนาคารจุลินทรีย์ ทั้งหมดนี้มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการวิจัยด้านความหลากหลายทางชีวภาพ การอนุรักษ์พันธุกรรมพืชหายาก และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืนทั้งในระดับภูมิภาคและนานาชาติ รวมถึง KIB ยังมีสวนพฤกษศาสตร์คุนหมิง ซึ่งรวบรวมพืชมากกว่า 5,000 สายพันธุ์ รวมถึงพืชหายากและใกล้สูญพันธุ์ด้วย
นอกจากนี้ KIB ยังมีบทบาทสำคัญในการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ โดยร่วมมือกับองค์กรต่างประเทศ อย่าง Centre for Mountain Futures และมีโครงการวิจัยร่วมกับหลายหน่วยงานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยความเชี่ยวชาญและทรัพยากรที่หลากหลาย KIB จึงเป็นศูนย์กลางการวิจัยพฤกษศาสตร์ที่สำคัญของภูมิภาคเอเชีย และมีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของจีนและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ด้าน ดร.นัฐวุฒิ บุญยืน หัวหน้าทีมวิจัยปฏิสัมพันธ์ของจุลินทรีย์ทางการเกษตร BIOTEC สวทช. เปิดเผยถึงแผนการในอนาคตว่า หลังจากลงนามความร่วมมือในวันนี้ ทีมนักวิจัยทั้งสองหน่วยงานมีแผนจะขอทุนร่วมกัน เช่น กองทุนพิเศษกรอบความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง (MLC Special Fund: MLCSF) ซึ่งมุ่งส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืนและยกระดับคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง และทุนวิจัยร่วมระหว่างโครงการ CAS-NSTDA Joint Research Program ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือระหว่างสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (CAS) และ สวทช. เพื่อส่งเสริมการวิจัยร่วมกันระหว่างนักวิจัยไทยและจีนจาก KIB เป็นต้น
สุรเชษฐ ศิลานนท์ รายงาน
